Dự án “Thúc đẩy quá trình chuyển đổi ngành năng lượng tại Việt Nam” (TEV) do Bộ Hợp tác và Phát triển Kinh tế Liên bang Đức (BMZ) tài trợ và được điều phối bởi Cục Điện lực- Bộ Công Thương.  Dự án hướng tới việc hỗ trợ xây dựng chiến lược chuyển đổi năng lượng dài hạn cho Việt Nam, bao gồm các nguyên tắc nền tảng về pháp lý, quy định và tăng cường chuyển giao kiến thức công nghệ cho Bộ Công Thương. Trong khuôn khổ dự án TEV, RCEE được giao nhiệm vụ  triển khai nghiên cứu với chủ đề “Giải pháp thu hút đầu tư vào các dự án điện thông qua việc điều chỉnh hệ số chiết khấu tài chính (khấu hao) nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam”, mục tiêu nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế chính sách để hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam.

Trong quá trình triển khai, các chuyên gia RCEE đã tiến hành rà soát và phân tích khung pháp lý hiện hành của Việt Nam liên quan đến phương pháp xác định giá dịch vụ phát điện, truyền tải điện, cũng như các cơ chế khuyến khích đầu tư phát triển năng lượng tái tạo. Song song với đó, Dự án đã tổ chức khảo sát thực tế tại hai nhà máy điện gió, gồm Nhà máy Phong điện Phương Mai 3 và Nhà máy Điện gió Thái Hòa.

Đoàn khảo sát đã thực hiện khảo sát hiện trường và phỏng vấn đại diện các nhà máy nhằm nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thu hút và triển khai đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo, trong đó tập trung phân tích các cơ chế tài chính và phương pháp xác định chi phí đang được áp dụng hiện nay.

Theo quy định hiện hành, phương pháp khấu hao được sử dụng trong việc xác định biểu giá và khung giá điện tại Việt Nam hiện vẫn chủ yếu áp dụng phương pháp khấu hao được quy định tại Thông tư số 45/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính. Trên thực tế, nhiều tài sản sau khi hết thời gian khấu hao theo quy định vẫn tiếp tục được vận hành và khai thác, dẫn đến việc giá điện trong dài hạn chưa phản ánh đúng giá trị kinh tế của tài sản. Điều này gây khó khăn trong việc tối ưu hóa chi phí và hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia thị trường, bao gồm nhà đầu tư, cơ quan điều tiết và người tiêu dùng điện.

Trong khi đó, tại một số quốc gia như Úc, Trung Quốc, Đức, Hoa Kỳ và Đan Mạch, v.v.. cơ chế “Tài sản điều tiết” – Regulation Asset Base (RAB) đang được áp dụng phổ biến trong xác định biểu giá điện truyền tải. Theo cơ chế này, thời gian khấu hao và phân bổ chi phí của tài sản được xác định phù hợp hơn với vòng đời kinh tế thực tế của tài sản, qua đó góp phần ổn định giá điện trong dài hạn, giảm rủi ro cho nhà đầu tư và đồng thời bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng.

Trên cơ sở đánh giá khung pháp lý hiện hành của Việt Nam và tổng hợp kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia năng lượng RCEE đã xây dựng và đề xuất một số khuyến nghị với kỳ vọng tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và hấp dẫn hơn cho các dự án điện, đặc biệt là các dự án năng lượng tái tạo trong quá trình chuyển đổi năng lượng quốc gia.